Page 106 - Demo

104Porterti i Zhak RasinitShpjegim termashdidaktik %u2013 q%u00eb ka t%u00eb b%u00ebj%u00eb me teorin%u00eb e t%u00eb m%u00ebsuarit n%u00eb shkoll%u00eb; m%u00ebsimor.doktrin%u00eb %u2013 teori shkencore ose filozofike; t%u00ebr%u00ebsia e parimeve teorike t%u00eb nj%u00eb shkence a t%u00eb nj%u00eb dege t%u00eb saj.komedi e manierave%u2013 komedi q%u00eb jep nj%u00eb portret satirik t%u00eb sjelljeve n%u00eb nj%u00eb grup t%u00eb caktuar shoq%u00ebror.puritan - quhet ai besim, jo vet%u00ebm fetar, por edhe politik, q%u00eb mbron nj%u00eb disiplin%u00eb t%u00eb rrept%u00eb fetare dhe nj%u00eb thjesht%u00ebsi n%u00eb k%u00ebrkesat p%u00ebr jet%u00ebn dhe m%u00ebnyr%u00ebn e t%u00eb jetuaritVERIFIKONI NJOHURIT%u00cb Cilat jan%u00eb parimet e klasicizmit francez? Si u pasqyruan k%u00ebto parime n%u00eb vepr%u00ebn e Kornejit dhe t%u00eb Rasinit?%u00c7far%u00eb dini p%u00ebr komedin%u00eb angleze t%u00eb restaurimit?PUN%u00cb K%u00cbRKIMORE INDIVIDUALE OSE N%u00cb GRUPP%u00ebrmes k%u00ebrkimeve n%u00eb literatur%u00ebn e shkruar ose n%u00eb internet, p%u00ebrpiquni t%u00eb zgjeroni njohurit%u00eb tuaja rreth: kushteve social-politike, ekonomike, filozofike dhe kulturore q%u00eb krijuan klim%u00ebn p%u00ebr klasicizmin francez; parimeve t%u00eb njohura t%u00eb klasicizmit francez. Diskutoni n%u00eb klas%u00eb p%u00ebr an%u00ebt pozitive dhe p%u00ebr kufizimet e k%u00ebtyre parimeve.mpreht%u00ebsin%u00eb n%u00eb trajtimin e l%u00ebnd%u00ebs dramaturgjike. Aksioni nuk ka asgj%u00eb t%u00eb jasht%u00ebzakonshme, madje reduktohet n%u00eb linj%u00ebn q%u00eb ndjekin ndjenjat dhe pasionet. Te %u201cFedra%u201d shohim nj%u00ebra pas tjetr%u00ebs dashurin%u00eb fatale, q%u00ebndres%u00ebn ndaj saj, shpres%u00ebn, turpin, vrasjen e nd%u00ebrgjegjes, xhelozin%u00eb dhe, s%u00eb fundi, pendimin q%u00eb e %u00e7on Fedr%u00ebn n%u00eb vet%u00ebvrasje. Edhe pse opinioni ishte se pjes%u00ebt e Rasinit e paraqesin njeriun jo ashtu si%u00e7 %u00ebsht%u00eb, por si%u00e7 duhet t%u00eb jet%u00eb, te %u201cFedra%u201d, Rasini i paraqet personazhet ashtu si%u00e7 jan%u00eb n%u00eb realitet. Njeriu n%u00eb veprat e tij paraqitet i pasigurt, gj%u00eb q%u00eb, n%u00eb k%u00ebt%u00eb aspekt, e afron at%u00eb me qasjet bashk%u00ebkohore. Rasini vler%u00ebsohet si nj%u00eb nga shkrimtar%u00ebt m%u00eb t%u00eb mir%u00eb francez%u00eb; si shkrimtari q%u00eb harmonizoi me sukses imazhin poetik me psikologjin%u00eb, psikologjin%u00eb me intrig%u00ebn dramatike, dhe intrig%u00ebn me struktur%u00ebn neoaristoteliane mbi tragjedin%u00eb. KOMEDIA E RESTAURIMIT Komedia e restaurimit (ose e quajtur ndryshe komedia e manierave) quhet komedia angleze e shkruar dhe e shfaqur n%u00eb periudh%u00ebn e restaurimit nga viti 1660 deri 1710, pra n%u00eb koh%u00ebn kur n%u00eb Franc%u00eb lul%u00ebzonte klasicizmi me rregullat e tij t%u00eb ngurta, por edhe kur krijoheshin komedit%u00eb e Molierit q%u00eb, nga ana e tyre, do t%u00eb kishin shum%u00eb ndikim n%u00eb komedin%u00eb angleze t%u00eb restaurimit. Quhet restaurim, pasi regjimi paraardh%u00ebs n%u00eb Angli, nj%u00eb regjim puritan q%u00eb sundoi p%u00ebr rreth 18 vjet, i kishte ndaluar t%u00eb gjitha shfaqjet publike. Karli II q%u00eb erdhi n%u00eb pushtet n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb, rihapi teatrot, gj%u00eb q%u00eb solli rilindjen e teatrit anglez. (William Congreve), 1670-1729, shihet si dramaturgu q%u00eb i dha form%u00eb komedis%u00eb s%u00eb manierave, n%u00ebp%u00ebrmjet p%u00ebrdorimit t%u00eb satir%u00ebs dhe dialogut t%u00eb men%u00e7ur e mjesht%u00ebror. Ai vler%u00ebsohet si dramaturgu q%u00eb ka krijuar disa nga pjes%u00ebt m%u00eb popullore t%u00eb k%u00ebsaj periudhe, e cila shquhet edhe p%u00ebr faktin se rolet e femrave filluan t%u00eb luheshin nga vet%u00eb femrat, fakt q%u00eb Kongrevi e pasqyroi n%u00eb komedit%u00eb e tij, disa prej t%u00eb cilave jan%u00eb: %u201cBeqari plak%u201d, %u201cMashtruesi%u201d, %u201cP%u00ebr dashurin%u00eb%u201d, %u201cNusja n%u00eb zi%u201d dhe %u201cZakonet e k%u00ebsaj bote%u201d. Periudha e restaurimit pati ndikim edhe n%u00eb shekujt e m%u00ebvonsh%u00ebm. N%u00eb stilin e komedive t%u00eb restaurimit shkroi edhe dramaturgu i shquar Ri%u00e7ard Brinsli Sheridan), 1751-1816, i cili u shqua me komedin%u00eb %u201cShkolla e shpifjeve%u201d. N%u00eb k%u00ebt%u00eb komedi shoq%u00ebrore, ai i vuri vetes si detyr%u00eb t%u00eb demaskonte figur%u00ebn e borgjezit puritan si nj%u00eb qenie, jo vet%u00ebm qesharake, por edhe t%u00eb neveritshme dhe t%u00eb urryer. Stilin e Kongrevit do ta ndiqte n%u00eb nj%u00eb periudhe t%u00eb m%u00ebvonshme Oskar Uaildi (Oscar Wild), 1854-1900 dhe Nowl Kauardi (Noel Coward), 1899-1973.